Koşulsuz itaatin derecesi yok. Ölçülebilen bir durumla karşı karşıya değiliz. İnancın bir ölçütü bulunmuyor. Ne var ki inancı belirleyecek bilginin seviyesi, derecesi var. Bunu ölçebilecek karineler mevcut. Bilgi böyle olunca şımarır, tepeden bakar. Üstencidir de. Saf bilginin dizginleri aldığı durum…
Can sıkıntısı nereden bakılırsa bakılsın ya bohem bir kaynaktan ya da varoluş sancısından doğuyor. Evlere kapandığımız mevcut hali can sıkıntısının dayanılmaz seviyeye yükselmesine neden teşkil ettiğini söylemek, tek kelimeyle gaflet gayyası olarak nitelemektir.Gafletin gayyası insanın ne halde bulunduğunun idrakinde olmamasıdır.…
Her çağın misafiri oldun, her evin. Evin duvarında. Duvarların miracında. Ne ki “Bir ağaç gölgesinde dinlenmek” kadarıyla iktifa eden ömürle sen de gittin. Çağ sana aşina olacak. Duymayanlar illa ki seni bir yerden tanıdık diye hafızalara nakşedecek. Sadece tanınmışlıkla malul…
Çıktım erik dalınaAnda yedim üzümüBostancı gelip banaDedi niye yedin cevizimi İlk nazarda absürd algılanması kuvvetle muhtemel bir paradoksla karşılaştığımız intibaını veriyor mısralar.Erik dalına çıkıp üzüm yemek, bostancının gelip neden ceviz yediğine kızması… Buna birçok şerhin düşüldüğü sözler bugün bile muammayı…
Gecenin her şeyi gizlediğini düşünen varsa; uykusuzluğun ne demek olduğunu onların bilmediğini söylemek mübalağa sayılmasa gerek. Böylesi kanıya varanlar, göz kapaklarının gözlerini örtmesi gibi gecenin de güne dair her şeyi örteceğini vehmetmeleri çok görülmemeli. Oysa benliğimize dair tüm gerçekler bu…
Unamuno’nun “Sis” romanı, erkek ve kadın arasındaki modern dünya ile beraber yozlaşan ilişkiyi sorgulaması bakımından dikkate değer. Roman kişisi Augusto; Eugenia, Rosario ve Lidvudino ile sürdürdüğü farklı, sancılı ilişkileri bize kadim kadın- erkek düzleminin yerinden edildiğini gösterir. Roman kişisi önce…
Bilgiyi fetişleştirmek, içinde bulunduğumuz dünyanın yüz verdiği en önemli unsur. Bilgide ne kadar ileri gidilse, mevcut durum o kadar yaygınlık kazanıyor. Su yayıldıkça sığlaşırmış. Sığlaşma, zannedildiğinin aksine çok ileri boyutta. Bu salt modern dünyanın içine düştüğü zavallılıkla sınırlı kalmıyor; aynı…
‘İnsan’ kelimesinin nisyandan geldiğini söyleyen İbn-i Abbas, Allah’la sözleşmesini unuttuğu için insanın, bu sözcükle anılması gerektiğini de ekler. Gerçekten bir sözleşmeden bahsedildiğine göre bunun mahiyetinin ne olması lazım geldiği de calib-i dikkattir. Bu durumun künhüne varabilmek, sırlarla dolu maceraya girmekle…
Kadim kültürde sevgi bir koşulla geçerliliğini idame ettiriyordu: Yaradan için muhabbet besleyip kin tutmak. Mezkur ahval haricinde gösterilen her sevgi gösterisi zemmediliyordu.Klasik Türk şiirinde Allah’a medh u senanın en başta zikredilmesi; bu durumun açıkça ifşa edildiğini gösteriyor. Medh-u senanın başta…
Hâlin, insan indinde bulunduğu hâlle mütenasip olması tabii bir hâldir. Ne demek bu şimdi, bundan daha tabii ne olabilir?Kazın ayağı böyle değil! Tam tersine, aslında içinde bulunduğumuz hâlin aksini izhar ettiğimiz müddetçe daha iyisini sergilememiz icap edecek. Kederli olunduğu vakit,…
Tasavvufta dünya, ‘’kocakarı, gölge, laşe’’gibi tilmizlerle anılır. Ehl-i tasavvuf, dünyayı mezkûr sıfatlarla neden bu kadar yersindi? Dünya hayatının cazibedarlığına rağmen sonrasında meşakkatlerle dolu bir hayat olmakla aslında tüm cezbesini yitirmiş bir kadına benzetilmesinde haklı bahaneleri olsa gerek. Yabancılaştırmak, dışlamak tabiatımıza…
Gösteriş, cesamet kabullerimizin haricinde duruyor. Kavram, insanı ezen bir katedral veya şato yahut bunların mirası gökdelenler gibi insanı adeta felce uğratıyor. Kafka bunu ‘’Şato’’ romanında, çarpıcı bir dille anlatmıştı. Roman kişisi K, uzak bir yerden şatoda çalışmak üzere gelir ama…
İnsanın dışarıyı salt kendi indinde gözlemesi, narsistçe bir tutumun sonucu. Yunan mitosunda sudaki yansımasına bakıp aşık olan kahramanın halinden mülhem psikolojik bir vaka. Narsizmin bireye ait semptomları sadece tekil insanı mefluç edebilir ve bu da tolore edilebilir ancak cemiyet düzeyinde…
Her çocuğun bir döneminde, Ramazan hatırası saklıdır. Oruç tutmak, çocuk lisanîyle horoz tutmakla benzerdir mesela. Sahura niçin kalkıldığını sorduğumda; aldığım cevabın oruç tutmak yerine kendi muhayyilemde horoz tutmaya nasıl evrildiğini merak etmişimdir. Şimdi, sabahın mahmurluğunu gündüzün telaşına çağıran horoz sesleri,…
Modern akıl, kadim değerleri tahrif etmekle kalmadı; bunun yerine ters yüz edilmiş bilinçsizlik de getirdi. Kadim hikmet ehlinin, yeni yetme adet ve fikirlere karşı cevval tavrı, düşünceni n esasen bozulmamış haliyle kalması içindi. Modernizmin neden olduğu bozuk düzen, kadim…
Hüzün, neşe, sevinç, acı… listeyi daha da çoğaltmadan “bu sözcükler nasıl bir çağrışım yapıyor?’’ desek kahir ekseriyetimiz,içinde bulunulan zamanın tüyolarına göre cevap verir.Mesela sevinci gündelik kazancın karşılığı, hüznü ise (buna mukabil) zararın karşılığı gibi tanımlamamız mümkün. Konfüçyüs, toplumun dizginleri kendisine…