Eylül geldi. Geldi kalbin mevsimi.

Takvim böyle söylüyor. Oysa bazı aylar tak­vimle gelmez. Bir sabah insanın içine düşer. Pencereden baktığınızda aynı sokak, aynı ev­ler, aynı gökyüzü yerindedir; fakat dünya belli belirsiz değişmiştir. Güneş artık yaza ait de­ğildir. Rüzgârın sesi derinleşmiş, akşam biraz daha erkenden kapıya dayanmıştır. Ağaçlar henüz bütünüyle sararmamıştır belki ama in­san, yaprakların içinde yaklaşan vedayı sezer.

Eylül, biraz da sezmek ayıdır.

Gidecek olanın henüz gitmeden bıraktığı boş­luğu, bitecek olanın sonuna varmadan verdiği hüznü, zamanın yüzümüzde ve ruhumuzda açtığı görünmez çizgileri sezmek… Bu yüzden eylül, mevsimlerin insana en çok benzeyenidir. Ne yaz kadar pervasızdır ne kış kadar kesin. Bir eşikte durur. Bir yanı gitmek, bir yanı kalmaktır. Bir elinde güneşin son sı- çaldığını, öteki elinde yaklaşan soğu­ğu taşır. Belki hüznü de bundandır. Çünkü insan da ömrü boyunca iki büyük hakikat arasında yaşar: sahip oldukları ve kaybedecekleri.

Yaprak düşer.

Biz ona sonbahar deriz. Oysa belki ağaç, yükünü topra ğa emanet etmektedir.

İnsan bunu geç öğrenir. Her eksilişi ölüm, her ayrılığı son, her kaybı yenilgi sanır. Eylül ise başka bir şey söyler: Tabiat bazen yaşayabilmek için vazge­çer. Ağaç yaprağını kaybetmez yalnızca, baha­ra hazırlanır. Toprak susmaz yalnızca, içinde yeni bir hayatın sırrını saklar. Tohum karan­lığa gömülürken yok olmaya değil, yeniden doğmaya gider. Bu yüzden eylülün hüznünde bile ümitsizlik yoktur.

Çünkü hakiki hüzün insanı karanlığa değil, derinliğe çağırır.

Bir eylül akşamında eski bir sokağın içinden geçerken çocukluğumuz çıkabilir karşımıza. Bir okul bahçesi, uzaktan gelen bir ezan, anne­mizin çoktan unuttuğumuzu sandığımız sesi, babamızın eve dönüşünü beklediğimiz pence­re… Zamanın örttüğü ne varsa birden aralanır. İnsan anlar ki geçmiş, geride bırakılmış bir ülke değildir. İçimizde yaşamaya devam eden görünmez bir vatandır.

Eski defterlerin arasından kurumuş bir yaprak çıkar gibi çıkar bazı hatıralar. Dokunmaya kor­karsınız. Çünkü hatıraların da yapraklar gibi kırılgan olduğunu bilirsiniz. Bir zamanlar bize sıradan görünen günlerin, meğer ömrümüzün en kıymetli günleri olduğunu çok sonra öğre-

İnsan en çok da geç kaldığı şeylere hüzün-

Söylemediği bir teşekkür, yapmadığı bir ziyaret, ertelediği bir özür, dönmediği bir kapı…

Eylül bütün bunları sessiz­ce önümüze koyar.

“Vakit geçiyor,” der. Ama yalnız bunu söylemez.

“Henüz vakit var,” da der.

Belki onu diğer hüzünlerden ayıran budur. Eylül, ölümün habercisi olduğu kadar hayatın kıymetini hatırlatan bir ikazdır. Düşen yaprak, dalda kalana ömrünü hatırlatır. Kısalan gün, elimizdeki saatlerin hesabını sorar.

Serinleyen akşam, insana dünyada misafir ol­duğunu yeniden öğretir.

İnsan misafir olduğunu hatırlayınca dünyaya başka türlü bakmaya başlar.

Daha az sahip olmak, daha çok şükretmek is­ter.

Daha az konuşup daha çok duymak…

Bir ağacın gölgesini, bir dostun sesini, sofrada­ki ekmeği, annesinin duasını, çocuğunun gü­lüşünü daha dikkatli fark etmek…

Çünkü ömrün büyük kısmını büyük hadiseler değil, farkına varmadan yanından geçtiğimiz küçük nimetler meydana getirir. İnsan bazen kaybettiğinde değil, kıymetini anlayamadığın­da eksilir.

Belki eylül bunun için gelir.

Bizi biraz yavaşlatmak için.

Yazın gürültüsünden sonra kalbin sesini yeni­den duyabilelim diye.

İnsan bazen kendi içinde de sonbahar yaşama­lıdır. Fazlalıklarını dökmeli. Kibirlerini, kır­gınlıklarını, gereksiz öfkelerini, yıllardır taşı­dığı yükleri… Her şeyi sonsuza kadar üzerinde tutan ağaç yaşayamaz. İnsan da öyle.

Bazı şeylerin düşmesine izin vermek gerekir.

Toprağa değsinler.

Çürüsünler.

Ve belki bir gün başka bir hayatın toprağına karışsınlar.

İşte o zaman eylül yalnız sararan yaprakların değil, arınan ruhun da mevsimi olur.

Gökyüzü biraz daha erken kararırken insan başını kaldırıp uzaklara bakar. Bir kuş sürüsü geçer belki. Şehir kendi telaşı içinde koşmaya devam eder. Dükkânlar kapanır, ışıklar yanar, çocuklar yeniden okul yollarına düşer. Hayat görünüşte eskisi gibidir.

Fakat değildir.

Bir yaprak daha düşmüştür.

Bir gün daha eksilmiştir ömürden.

Ve bütün bu eksilişlerin ortasında insanın önünde hâlâ büyük bir imkân durmaktadır:

Yeniden başlamak.

Eylülün sırrı belki burada saklıdır. Her sonun ardından bir başlangıç geleceğini söylemekle yetinmez. Bazen başlayabilmek için bırakmak gerektiğini öğretir. Çünkü tohum toprağa düşmeden filizlenmez. İnsan da kimi zaman yüklerinden kurtulmadan kendi hakikatine yaklaşamaz.

Bu yüzden eylüle yalnız hüzün yakıştırmak haksızlıktır.

Eylül, ümidin sessiz hâlidir.

Bahar gibi meydanlara çıkmaz. Çiçeklerle konuşmaz, renklerini göğe savurmaz. Onun müjdesi toprağın altında saklıdır. Görünme­yen, fakat yaşayan bir şey gibi…

Belki bütün dirilişler böyledir.

Önce sessizlik gelir.

Sonra bekleyiş.

Sonra insanın öldü sandığı yerden incecik bir hayat yükselir.

Eylül geldi.

Ağaçlar birazdan yapraklarını bırakacak. Gün­ler kısalacak. Yağmurlar başlayacak. Biz yine bir yerlere yetişmeye çalışacağız. Takvimden bir yaprak daha koparacak, ömrümüzden bir mevsimi daha uğurlayacağız.

Fakat bütün bu telaşın arasında bir an durabi- lirsek, belki eylülün asıl söylediğini duyacağız:

Ömür azalıyor.

Öyleyse kalbini çoğalt.

Sevilecek biri varsa sev. Affedilecek biri varsa affet. Dönülecek bir kapı varsa dön. Edilecek bir dua, tutulacak bir el, söylenecek güzel bir söz varsa yarına bırakma.

Çünkü insan dünyadan giderken mevsimleri de yanında götürmez.

Ağaçlar yine yeşerir.

Yağmurlar yine yağar.

Eylüller yine gelir.

Biz olmayız.

Fakat bir gönülde bıraktığımız iyilik, bir insa­nın omzundan aldığımız yük, karanlık bir za­manda yaktığımız küçücük ışık kalabilir.

Ve belki insanın gerçek ömrü de budur:

Kaç eylül gördüğü değil, kaç sonbaharın içinden geçerken bir başkasının kalbinde baharı çoğalttığıdır.

Bu yazıyı paylaşın